هايده هنرمندي که از شرق طلوع و در غرب غروب کرد

نام : معصومه دده بالا
نام هنری : هایده
تاریخ تولد : 1321
محل تولد : کرمانشاه
تاریخ وفات : 1368
محل وفات : آمریکا
محل دفن : آمریکا


بيستم ژانويه 1990 ميلادي برابر با سي ام دي 1368 خورشيدي بزرگ بانوي آواز ايران هايده درگذشت

                
هايده بانوي بي همتا و تکرار نشدني موسيقي ايران در تاريخ 20 فروردين 1321 چشم به جهان گشود
وي در خانواده اي هنر دوست و اهل موسيقي به دنيا آمد . مادرش ذينت بلغاري هم صدايي بسيار زيبا داشت و همچنين پدرش اهل مجالس شعر و موسيقي بود
هايده بزرگ بانوي آواز داراي دو خواهر و يک برادر بود.که مهستي خواننده بزرگ کشورمان خواهر هايده بود
که اين دو خواهر پا به پاي هم خدمات بزرگي به موسيقي کشورمان نمودند و همه جا صحبت از دو خواهر هنرمند هايده و مهستي بود.هايده در سن 13 سالگي ازدواج نمود
و از او سه فرزند به نامهاي کامران و کيوان و تنها دخترش کيانوش به يادگار ماند
به گفته کامران پسر ارشد هايده مادرش در 14 سالگي او را به دنيا آورد و آن زمان هايده آنقدر کم سن بود که مادربزگش در فرزند داري به او کمک ميکرد . هايده از همان دوران کودکي صداي زيبايي داشت و علاقه زيادي به قدم نهادن درعرصه خوانندگي داشت . ولي همسر هايده بنا به دلايل سنتي اجازه خواندن را به هايده نمي داد و هايده نيز به صورت غير رسمي در محافل ميخواند
هايده از سال 1345 فراگيري موسيقي و آوازخواني را نزد موسيقيدان معروف علي تجويدي آغاز کرد
وي در سن بيست و شش سالگي فعاليت حرفه اي خود را با خواندن ترانه "آزاده" اثر استاد علي تجويدي
که بر روي آخرين سروده رهي معيري ساخته شده بود آغاز کرد
اجراي اين اثر با ارکستر بزرگ گلها در راديو تهران موجب شهرت هايده شد . سپس چندي بعد وي به خواندن ترانه هاي پاپ علاقه مند شد
تجويدي در گفتگويي گفت آزاده را هيچ خواننده ديگري نمي توانست چون هايده با چنين وسعت صدايي بخواند
هايده در گفتگو با صداي آلمان در سال 65 گفته است : به دليل علاقه اي که به خواندن داشتم به صورت مخفي با همکاري راديو ايران برنامه اي ضبط نمودم که همسرم به محض اطلاع از ضبط برنامه ام جلوي پخش آن را گرفت و من به مدت يک سال از غم زياد دچار افسردگي شدم
سپس مهستي که 19 سال داشت کار خود را آغاز نمود و من هم يک سال پس از مهستي که ديگه مسير را هموار مي ديدم کار خود را آغاز نمودم . هايده با صداي بسيار پر طنين خود به محض قدم نهادن به دنياي موسيقي ايران چشم هر ناظري را خيره صداي خود نمود و در همان سال اول فعاليت خود در زمره خوانندگان طراز اول کشور در آمد و محبوب خاص و عام گرديد

ترانه هايي همچون رفتم و آزاده و بسياري ترانه هاي ديگر حاصل همکاري بزرگان موسيقي ايران و هايده
ديگر جزو ميراث فرهنگي ما محسوب مي شود . هایده در جمع هنرمندان در لس آنجلس ديري نگذشت که در پس استقرار انقلاب اسلامي در ايران به دنبال تغيرات گسترده فرهنگي و ممنوعيت صداي زن هايده هم همچون ديگر خوانندگان زن مجبور به هجرتي اجباري به خارج از ايران گرديد تا شايد بتواند در شرايطي مناسب به فعاليت هنري خود ادامه دهد

هايده ميگويد در آن زمان مسافرت به خارج از کشور زياد شده بود و هواپيما ها بسيار شلوغ و مسافرت کردن سخت بود به هر ترتيب من در 20 شهريور 1357 تهران را به مقصد لندن ترک نمودم. هايده فعاليتهاي جديد خود را ابتدا در لندن آغاز نمود و پس از هجرت مهستي به لس آنجلس هايده نيز از لندن به لس آنجلس رفت و با نيرو و پشتکاري پر شتاب فعاليتهاي هنري خود را در لس آنجس آغاز نمود
با نگاهي بر کارهاي توليدي هايده در غربت ميتوان جهت گيري به سمت موسيقي مدرن و روز را احساس نمود

چنانکه در سالهاي اول انقلاب که تنوع موسيقي امروزي در عرصه هنر وجود نداشت صداي هايده جذابيتي بود براي همه اقشار جامعه از جوانان گرفته تا همه سنين و همه هايده را دوست داشتند
محبوبيت هايده بسيار زياد و باور نکردني بود به گونه اي که گويي مردم هايده را فراتر از يک هنرمند دوست ميدارند
ترانه هايي از هايده عزيز به جا ماند که گوش کردن آنها حتي به تکرار و در هر زمان براي اکثر ايرانيان لذت بخش ميباشد و به نا گه هر ايراني را غمگين از فقدان زود هنگام هايده ميسازد

ترانه هايي چون
شانه هايت * رسواش ميکنم * سياه چشمون
سوگند * قلبم گرفت * يا رب
کليد قلبم * ساغر هستي * روز هاي روشن
زندگي * ساقي * تاريخ عشق
اي خدا * باده فروش
و صدها ترانه ديگر

                               

بی همتایی و پدید آوردن آثاری خارق العاده بود که هايده را بزگ بانوي آواز ايران لقب دادند
موسيقي اين ترانه ها اغلب از فريد زلاند، صادق نوجوکي، آندرانيک، محمد حيدري، انوشيروان روحاني
و ترانه ها سروده ليلا کسري (هديه)، اردلان سرفراز، بيژن سمندر و ... بود
همچنين بايد از منوچهر چشم آذر نام برد که تنظيم هاي هنرمندانه او
موجب جاودانگي ترانه هايي چون "شانه هايت را براي گريه..."، "ساقي" و "يارب" شد . در اينجا بايد يادآور نقش ليلا کسرا در ترانه هاي بسيار زيباي هايده شد
به گونه اي که ليلا تبديل به ترانه سراي اختصاصي هايده شده بود . اگر چه ليلا سالها بيمار بود ولي خالق زيبا ترين ترانه هاي هايده گشت . آلبوم سوگند از شاهکارهاي ليلا کسرا براي هايده مي باشد
ليلا کسرا در نوروز 1368 درگذشت و مرگ وي بسيار هايده را متاثر کرد ترانه زيباي قلبم گرفت در بهار 68 ليلا را برد و در زمستان 68 هايده را برد
از کنسرت هاي موفق هايده در خارج از ايران مي توان به کنسرت دانشگاه يو.سي.ال.اي در کاليفرنيا
کنسرت آلبرت هال (به رهبري فرنوش بهزاد) در لندن و کنسرت در موزيک هاله (هامبورگ) اشاره کرد

پروفسور اريک نخجواني درباره صداي هايده در دانشنامه ايرانيکا مي نويسد
تلفيق قدرت حنجره و مهارت در تکنيک هاي آوازي به صداي کنترآلتوي او جنس و طنيني نادر براي اجراي آواز داده بود از آن گذشته، حس قوي او در زمان بندي موسيقايي داشتن ريتم روان در اجرا و بيان شاعرانه و موثر موسيقايي به او اين امکان را داد تا هر ترانه اي را که مي خواند به شکلي تاثيرگذار اجرا کند
بيشتر ترانه هاي هايده به همت منوچهر بي بيان بنيانگذار و تهيه کننده برنامه هاي تلويزيون جام جم در لس آنجلس به صورت نماهنگ (موزيک-ويدئو) در آمد
که بخشي از آنها به همت کمپاني پارس ويدئو در لس آنجلس به صورت دي.وي.دي و اگر چه با کيفيتي نه چندان مطلوب انتشار يافت

مزار هایده عزیز واقع در گورستان وست وود لوس آنجلس است.هايده در آخرين ماه هاي عمر خود مشغول ضبط يک آلبوم از ترانه هاي شاد از آثار جهانبخش پازوکي و حسين واثقي بود و در حالي که قراردادي نيز با سعيد ديهيمي نوازنده پيانو که سابقاً ترانه بياد ماندني "نامه" را برايش ساخته بود داشت راهي سانفرانسيسکو شد

سفري که ديگر بازگشتي نداشت

متاسفانه در ايران نامش حتي از فهرست کتاب هاي مرجع زدوده شده بود از همين روي براي يافتن زندگينامه دقيق او منبع موسيقائي مستندي وجود ندارد ولي متاسفانه در تعداد اندکي از منابع تحريفي که
در همه آن ها به "تحقير" و تکرار آمده که نام اصلي اش "سکينه دده بالا" بوده است
گويي نام مي تواند تعيين کننده کيفيت صداي او بشود در وهله اول بايد به جنس صداي ناب و کمياب او انديشيد که در همه بازمانده هايش يکسان مانده است
در اين دنياي "بي صدائي" و "بد صدائي" خود، نفس ارزش است
تصویر لیلا کسرا پژمان اکبرزاده یک فیلم مستند 120 دقیقه ای به نام سخن از هایده از زندگی و ترانه های خواننده مشهور ایرانی تهیه کرده است
پژمان اکبرزاده كه مدير و تهيه كننده بخش موسيق راديو زمانه در آمستردام است در گفتگويى با ايران تايمز در مورد علاقه خود به هايده گفت من از دوران نوجوانى به هايده عشق مى ورزيدم و به همين دليل نوارها, مطلب و موارد بسيارى در ارتباط با وى از همان زمان جمع آورى كرده ام اما دو سال پيش فعاليت همه جانبه اى را براى جمع آورى مطالب مورد نياز براى تهيه اين فيلم مستند آغاز كردم
و اين فيلم را در دسامبر سال 2008 به پايان رساندم
وى افزود: زمانى كه 8 سال بيشتر نداشتم و در شيراز زندگى مى كردم هايده درگذشت در آن زمان حتى او را نمى شناختم اما از واكنشى كه افراد خانواده و آشنايان به مرگ هايده نشان دادند توجه من به صداى او جلب شد .
پژمان اكبرزاده در مورد علاقه خود به صداى هايده گفت صداى او تاثير عميقى بر من گذارد و سالهاى سال است كه به آوازهاى او گوش فرا مى دهم گرچه او يك خواننده بود و من يك نوازنده پيانو هستم
پژمان اكبرزاده در مورد دلايل ساخت اين فيلم مستند گفت به اين نتيجه رسيدم كه وظيفه دارم كار بزرگى
در خور اين خواننده پرآوازه ايرانى براى او انجام دهم به همين دليل چندين سال در مورد او به تحقيق و بررسى پرداختم و از تهران به لس آنجلس سفر كردم تا داستان زندگى او را دنبال كنم و مطلب كاملاً جديدى كه پيش از اين در مورد او انتشار نيافته را جمع آورى كردم

وى افزود: اين فيلم مستند به طور عمده بر فعاليت هاى هنرى هايده متمركز است اما با توجه به تولد او در سال 1321 ولي بخش اصلى اين فيلم مستند از سال 1345 يعنى سالى كه او ترانه آزاده را خواند و يك خواننده حرفه اى شد تادي ماه 1368 يعنى زمان مرگ او را در بر مى گيرد مصاحبه با آقاي مهدي ذکايي سردبير مجله جوانان در امريکا خانم هايده ابتدا اومده بود لندن مدتي بعد از انقلاب اونجا زندگي کرد و کار کرد و بعد اومد آمريکا و اينجا فعاليتش رو شروع کرد
هايده شبي که در سانفرانسيسکو روي صحنه بود درگذشت . بعد از کنسرت بلافاصله دچار حمله قلبي شد و فرداي آن روز در گذشت من فکر کنم اون موقعي که اين اتفاق براش افتاد هايده در بهترين موقعيت خوانندگي بود و هيچ کس در برابرش نبود
و اون موقع يادمه که تمام آلبوم ها وآهنگاش گل کرده بود
و روي صحنه هم موفق بود
هايده وقتي فوت کرد که در اوج بود
وقتي که رفت ، مردم خيلي خيلي متاثر شدن
براش با شکوه ترين مراسم خاکسپاري و هفت و يادبود رو برگزار کردن
که در تمام سالهاي اخير چنين مراسمي براي کسي انجام نشد
و جاي هايده هميشه خاليه وصدا و آهنگاش هميشه موندنيه
"پژمان اکبرزاده"


و صد افسوس که به دليل نبود بنيادي فراگير در حفظ و نگهداري و انتشار آثار هنرمندان بسياري از آثار هايده مشمول از بين رفتن به صورت تدريجي کردند و در حال حاضر عکس و تصاوير با کيفيت و مناسبي از هايده
حتي در اينترنت نميتوان يافت
البته در ابتدا پس از درگذشت اسطوه موسيقي ايران بنيادي تاسيس شد
به نام بنياد هايده که عمر کوتاهي بيش نداشت . هايده وقتي فوت کرد چهل و هفت سالش بود دوستانش در ملاقاتهايي که باهايده داشتند ميگفتند روحيه خيلي خوبي داشت و در تاريخ 29 دي ماه 1368 هايده بنا به دعوت ايرانيان ساکن شمال کاليفرنيا
در کاباره کازابلانکا برنامه اي داشت که بنا به گفته حضار زيباترين برنامه اش بوده و هايده بسياري از کارهاي جديدش را که ويدئو نشده بود را در آن شب اجرا ميکند
هایده در آخرین شب زندگی در حال اجرای آخرین برنامه از جمله ترانه زيباي خونه خدا و سوگند که با تماشاي اين برنامه زيبا توسط هر بيننده اي اين احساس به مخاطب دست ميدهد که گويي هايده به شب خداحافظي با يارانش و دنياي هنر و موسيقي و مردمش آمده . اين برنامه سه ساعت و نيمه توسط خسرو مترجمي فيلمبرداري شده ولي با گذشت شانزده سال، به دلايل نامعلوم هنوز انتشار نيافته است

هايده در آخرين شب زندگي اش :
باشگاه کازابلانکا، شمال کاليفرنيا ساعتي پس از اتمام اين برنامه
هايده در سحرگاه 20 ژانويه 1990 برابر با 30 دي 1368 در کمال نا باوري
در سن 47 سالگي درگذشت و در آن تاريخ ميليونها ايراني از شنيدن خبر درگذشت هايده بزرگ بانوي آواز ايران غمگين شدند
مهستي از اين روز به عنوان تلخ ترين روز زندگي خويش ياد ميکند و17 سالروز بر مزار هايده رفت و يادش را گرامي داشت
و امسال در بيستمين سالروز درگذشتش مهستي عزيز نيز در جوار مزار خواهرش هايده خفته است

                  


روحشان شاد
يادشان گرامي

 

 

امروز یکی از بزرگترین روز هنری من بود و بعد از ۱۰ سال تلاش گمنام در رشته ی هنر پیش بزرگ مرد هنر ایران تو تاریخ سینما ...عکاسی..کارگردانی..رفتم که شاید می تونم بگم خدا خیلی دوستم داشته..خدایا لطفتتو از من کم نکن.........به موقع میگم پیش کی برای کار رفتم که منو قابل دونسته که من تدوین فیلم مستندشو بکنم....اینقدر خوشحالم که همینطوری ی چیزی نوشتم براتون..ساده و روان

 

سلام

سلام ای شبهای سکوت

سلام بنفشه های خفته زیر برف

من آرام ارام حرف می زنم       آرام ارام حرف می زنم

که مبادا    که خواب دیرگاه کبوتران را برآشوبم

من آرام از زمستان می گویم

مبادا صدایم فراتر رود از صدای سوختن هیمه های هیزم

در پیت های حلبی کنار بساط شب

بگذار عاشقانه ها در این سرما جاری شوند

جاری شوند در واژه ها

بگذار این بخار درآمده از سینه ها مه نباشد    گره باشد

که بگویم   که بگویم  

دوستش دارم  دوستش دارم     و

و بگوید دوستم دارد

خوشا عاشق   عاشقان   عاشقانه های زمستان

خوشا شالگردن یادگاری بی بی      بی بی جان

خوشا داغی ی لب سوز یک جرعه چای

در استکان  کمرباریک    کمر باریک و لب طلایی

پنجره های نم زده که سر انگشتان منتظر بر آن  نقش پنج   پنج     پنج های وارونه می کشد

واز پشت آن باغچه ی خالی می بیند که بهار را صدا می زند

زمستان آمد     قدمشان مبارک

اسفند دود  می کنیم مبادا چشم بخورند این شب های غصه های داز

این شب های خاطره بازی های دور

شب های   شب های  امیدواری های نزدیک

هرچند سرد است     

خورشید بی حوصله است

درست است که شمعدانی ها خواب بهار  خواب ها را می بیند

درست است که آهوهای دشت  کنجی خزیده اند

اما همین خوبست   همین ها امید است

تعبیر خواب های عاشقانه است

که روزی دوست دارم     دوست دارم

تنها حرف جهان باشد

پس همین که زمستان آمده یعنی بهار هم می رسد

یعنی بهار را هم پاگشا می کنیم

پس مبارک باد این زمستان یکم دیماه هزارو سیصدو نود

مبارک باد

نوشته ی اختصاصی بسیار زیبای از استاد محمدصالح اعلا  در ویژه برنامه ی شب یلدای رادیو هفت از شبکه هفت سیما(شبکه آموزش)

    

عکس : امیر گلی پور

تهران--زمین های بایر در حوالی تهران  زمستان سال ۸۸

 

 

 

              

عکس : امیر گلی پور

 

میدان هفت حوض

عکس : امیر گلی پور

 

  با حسین    از یا حسین   یک نقطه کم دارد ولی 

یا حسین گفتن کجاو     با حسین بودن کجا

                                        

           

            

           

           

          

عکسها : امیر گلی پور

سالن ۱۲ هزار نفری استادیوم آزادی

                                     

     

پنجره ایی از جنس خودمون

عکسها : امیر گلی پور

     

     

     

هفته فرهنگی گیلان در تهران

کاخ موزه ی سعد آباد  ۱۵ مهر ماه ۱۳۹۰

 عکسها : امیر گلی پور

 

زندگی آخرت آخرین سکانس بازی نادره در سکوت بود...سکوت کرد و با سکوت در خاک آرمید...قرار بود بعد از ۶ سال در سریال جدید آقای داوودی جلوی دوربین قرار بگیرد که جلوی دوربین مرگ آخرین سکانس خود را بازی کرد.....۶ سال سکوت نادره با رفتنش شکست..آغاز کار هنری من در سال ۷۹ با مادر سی نمای ایران در سریال معجزه ازدواج به کارگردانی علیرضا خمسه در جمال آباد نیاوران کلید خورده بود.نادره برای من مادربزرگی بود که الان در غمش همان پیراهنی را که خودش برای من به یاد گذاشته خواهم پوشید..پیراهنی که به اسم نوه  ی  دیگرش به من هدیه داد...روحش آمرزیده و یادش نیکو

به سکوت خودش سکوت خواهم کرد

به همه همکاران و جامعه سینما تسلیت عرض می نمایم....

سال ۱۳۷۹ .. جمال آباد نیاوران .. اطاق گریم ... سریال معجزه ازدواج...

عکس از امیر خلوصی--ایسنا

 

روزی که تهرون نفس کشید........

                  

                  

اما در روزی که تهرون نفس می کشید درختی آخرین نفسهای خودش را به ما داد.....

قطع نفس این درخت و دودی که به نام جوجه کباب نفس ما رو پر کرد....افسوس صد افسوس.

روز طبیعت ۱۳ فروردین ۱۳۸۹

بوستان جنگلی چیتگر

غکس ها : امیر گ